VOIX INSTRUMENTALISEE - Serge Verstockt
In september 2009 ging de nieuwe hybride productie VOIX INSTRUMENTALISEE van Serge Verstockt in première in Gent en in Antwerpen. In januari 2010 wordt de voorstelling hernomen in het Muziekgebouw aan 't Ij in Amsterdam.
Met 'VOIX INSTRUMENTALISEE' trekt Champ d'Action de tendens door zoals ingezet met de productie Power Flower enkele jaren geleden waarin stukken versmolten tot één groot statement dat de geest en de erfenis van mei 68 trachtte op te roepen. Waar de formule van Power Flower nog een zekere band had met een zeer toepasselijk historisch model (de 'happenings' uit de jaren 60) ligt dat in VOIX INSTRUMENTALISEE anders. De vorm van het concert is geen doel op zich, maar eerder een middel om rond een centraal thema verschillende invalshoeken bij elkaar te brengen en zo een nieuwe, spannende en vooral veelgelaagde luisterervaring op te bouwen die het publiek ook aan het denken kan zetten over de thematiek doe aan bod kwam. Deze 'hybride muziekvoorstelling' is om diezelfde reden ook multimediaal en bij uitbreiding dus ook bijna vanzelfsprekend theatraal. Alle middelen waarover een
artiest in deze hoogtechnologische tijden beschikt, kunnen en mogen worden aangewend om de behandelde thematiek aan te snijden. In dit geval geldt dat nog des te meer, vermits het onderwerp van VOIX INSTRUMENTALISEE precies in essentie over het multimediale gaat : de problematische relatie tussen stem, tekst en beeld en de expressie die daardoor gegenereerd wordt.
Het vertrekpunt van dit concert is de fascinatie voor de menselijke stem. Oorspronkelijk was de stem een heel natuurlijk gegeven, rechtstreeks verbonden met de persoonlijkheid en de expressie van de 'eigenaar'. Niet enkel wat je zegt, maar hoe je het zegt - welke (emotionele of expressieve) kleur je eraan geeft, is wat een uitspraak echt betekenis verleent. Maar geleidelijk aan is het belang van de stem verwaarloosd in onze Westerse cultuur. De Franse filosoof Jacques Derrida stelde dat het schrift de stem als het ware 'gestolen' heeft. 'Het schrift bedreigt het spreken, maar redt het ook van zijn ondergang. Het geeft het spreken een duurzaamheid, maar ontrooft het ook van zijn eenmaligheid. 'De functie van de stem werd anders, zodra het schrift zijn rol in het vastleggen en overbrengen van informatie grotendeels had overgenomen. En met het verschuiven van die functie van de stem werd
ook de zeer exclusieve band tussen een persoon en zijn/haar stem minder hecht.
Voortbordurend op Derrida's gedachten voegde Serge Verstockt daar ook de bedenking aan toe dat ook de technologie de stem in zeker zin gestolen heeft. Het schrift liet toe dat de betekenis van de woorden los kan bestaan van de klank waarmee ze uitgesproken werden. De technologie maakte het mogelijk dat de klank van een stem los kan staan van de persoon die de 'eigenaar' was van die stem. Spraaktechnologie, waarbij een gesproken stem met volledig artificiële middelen wordt opgebouwd is daarbij nog een stap verder. (een prachtig voorbeeld blijft HAL, de computer uit Stanley Kubrick's film '2001: a Space Odyssey' (Good afternoon, gentlemen, I am a HAL 9000 computer'), omdat daar blijkt dat door de computer een stem te geven (zelfs als die duidelijk artificieel en metaalachtig klinkt) de machine ook een eigen persoonlijkheid en karakter krijgt).
Met die ideeën als achtergrond worden enkele hedendaagse benaderingen van de stem in de muziek met elkaar in verband gebracht. Wanneer wordt een stem muziek en wanneer wordt het betekenis? Het concert biedt daar geen antwoord op , maar kan doorheen de verschillende muzikale invalshoeken wel proberen om die vraag scherper te stellen. De keuze voor teksten van de onlangs overleden Antwerpse dichter Marcel Van Maele sluit daar naadloos bij aan : ook hij hield zich bezig met die problematiek van de verschillen tussen taal, klank en betekenis.
Donderdag 21 januari 2010 - 20.15 uur
Muziekgebouw aan 't Ij - Amsterdam
Reserveren : www.muziekgebouw.nl
Info : www.champdaction.be
VOIX INSTRUMENTALISEE (met werk van Alvin Lucier, Vinko Globokar en Serge Verstock)
Muziek , regie, concept : Serge Verstockt
Uitvoerders : Rolande Van der Paal (sopraan) , Ann Eysermans (contrabas, harp), Sabine Uytterhoeven(klarinet), Tim Vets (gitaar, elektronica), Yutaka Oya (synth) , Peter Verdonck (sax en heavy metal grunter), Geert Vaes (acteur), Jeroen Stevens (percussie),
Kris Delacourt( gitaar en elektronica), Fatty_K (human beatboxer), Roel Das (elektronica)
ZWERM MET MODES OF INTERFERENCE IN OOSTENRIJK
Champ d'Action treedt op als producent van de projecten van het jong, elektrisch gitaarkwartet ZWERM. Champ d'Action ondersteunt het ensemble met zakelijk en artistiek advies en stelt repetitieruimte en technisch materiaal ter beschikking in de mate van het mogelijke. De samenwerking blijkt zeer vruchtbaar voor beide organisaties. In 2010 staat ook opnieuw (na Power Flower in 2008 ) een project op stapel (Spoor...Rzewski) waarbij beide ensembles het podium delen.
De elektrische gitaar is gedurende zijn snelle opkomst in de tweede helft van de twintigste eeuw hèt instrument gebleken van low culture, underground en revolutie. Weinig instrumenten zullen zoveel recente symboliek toegekend krijgen en weinig instrumenten lopen tegelijkertijd zozeer het gevaar in deze symboliek verstrikt te raken en een karikatuur te worden van zichzelf. Modes Of Interference is een programma van ZWERM en
Stefan Prins
waarin de iconografische waarde van de gitaar wordt ontleed en de “typische” aspecten van de elektrische gitaar zoals feedback en het gebruik van effecten uitgangspunt vormen voor nieuwe verkenningen in relatie tot live-electronics.
Agostino di Scipio (°1962) is een Italiaanse componist van electro-akoestische muziek, klankinstallaties en werken voor instrumenten en interaktieve electronica. In zijn recentste stukken, waaronder Modes Of Interference III, onderzoekt hij de "man-machine-environment feedback loop" (de interactie tussen uitvoerder, instrument, electronica en de omgevingsakoestiek). Zwerm brengt de première van de "performance - versie" van MOIII.
7X7 van de Oostenrijkse componist Karlheinz Essl (°1960) is een muzikale mobiel voor instrumentale kwartetten opgedragen aan ZWERM. 7X7 gebruikt spatialisatie en meer conventionele hedendaagse elektrische gitaartechnieken zoals ebow, tapping, bottleneck en volumepedaal. De partituur bestaat uit een ganzenbord waarop het muzikale materiaal gevold wordt. De jonge Gentse artiest Jasper Braet werkte een visualisatie uit van de muzikale instructies voor de muzikanten en het publiek.
De componist/gitarist Mario Del Nunzio (°1983) afkomstig uit het bruisende underground circuit van Sao Paulo kent als geen ander de mogelijkheden van de elektrische gitaar. Het gebruik van elektronica en onconventionele speeltechnieken voor handen en voeten vormen de leidraad door het werk van deze jonge Braziliaanse componist. In zijn nieuwste werk 27s(pNM) daagt hij de muzikanten van ZWERM uit tot een ware uitputtingslag waarbij de verschillende ledematen totaal onafhanklijk van elkaar genoteerd zijn. Dit leidt tot momenten waarbij 16 (4x4) lagen vertolkt zullen worden.
Het nieuwe werk voor 4 elektrische gitaren en live-electronics Infiltrationen van Stefan Prins, bouwt verder op de deconstructie van de “typische” gitaargestiek zoals die reeds te vinden is in “Not I”, zijn werk voor elektrische gitaar en live-electronics (2007). De deconstructie wordt in dit nieuwe werk, in navolging van gitaar-pioniers
als Keith Rowe en Fred Frith, nog verder doorgetrokken: de e-gitaren worden als een horizontaal liggend open circuit van 6 snaren beschouwd (“tabletop guitar”), dat een directe vertaling naar klank mogelijk maakt van de manipulaties door de muzikant, met (al dan niet ge-automatiseerd) huis-, tuin- en keukenmateriaal. De live-electronics hebben dan weer tot doel deze link tussen actie en klankresultaat in verschillende gradaties te verstoren.
Vast staat dat dit stuk op zoek zal gaan naar een dynamische & veellagige klankwereld met duidelijke linken naar de “noise music” uit de jaren ’70 - ’80.
Zaterdag 23 januari 2010 - 20.00 uur - P.M.K Innsbruck
Dinsdag 26 januari 2010 : 10.00u - 12.00 uur - Workshop
University of Music and Applied Arts - Wenen
Woensdag 27 januari 2010 - 20.00 uur - Sammlung Essl - Wenen
Vrijdag 29 januari 2010 - 20.00 uur - Forum Stadtpark - Graz (Oo) ism OPEN MUSIC
Uitvoerders : Johannes Westendorp - elektrische gitaar, Bruno Nelissen - elektrische gitaar, Matthias Koole - elektrische gitaar, Toon Callier - elektrische gitaar
Stefan Prins - live electronica
|